TARIMSAL ÜRETICI BIRLIKLERI KANUNU
|
Kanun No. 5200 |
|
Kabul Tarihi : 29.6.2004 |
Amaç ve kapsam
MADDE 1. - Bu Kanunun amaci; üretimi talebe göre plânlamak, ürün kalitesini iyilestirmek, kendi mülkiyetine almamak kaydiyla pazara geçerli norm ve standartlara uygun ürün sevk etmek ve ürünlerin ulusal ve uluslararasi ölçekte pazarlama gücünü artirici tedbirler almak üzere tarim üreticilerinin, ürün veya ürün grubu bazinda bir araya gelerek, tüzel kisiligi haiz tarimsal üretici birlikleri kurmalarini saglamaktir.
Bu Kanun; tarimsal üretici birliklerinin kurulusu, isleyisi, yönetimi, görevleri ve denetimine iliskin hükümleri kapsar.
Tanimlar
MADDE 2. - Bu Kanunda geçen;
a) Bakanlik: Tarim ve Köyisleri Bakanligini,
b) Tarim üreticisi: Her türlü bitkisel ve hayvansal ürünler ile avcilik ve yetistiricilik yoluyla su ürünleri üretimini yaparak, bunlari pazara sunan gerçek ve tüzel kisileri,
c) Birlik: Tarim üreticilerinin, ürün veya ürün grubu bazinda ve gönüllülük esasina dayali olarak kurduklari, tüzel kisiligi haiz tarimsal üretici birliklerini,
d) Birlik tüzügü: Üreticiler tarafindan kurulan birliklerin ve üst örgütlerinin kurulus, çalisma usul ve esaslarini içeren hukukî düzenlemeyi,
Ifade eder.
Ürün veya ürün grubu
MADDE 3. - Tarimsal üretici birlikleri, her türlü bitkisel, hayvansal ürünler ile su ürünleri konusunda kurulabilir. Hangi ürün veya ürün grubu için birlik kurulacagi, tarim sektöründeki ihtiyaçlar ve öncelikler isiginda, Bakanlik tarafindan çikarilacak yönetmelikle belirlenir.
Tarimsal üretici birliklerinin kurulusu ve tescili
MADDE 4. - Birlikler; ürün veya ürün grubu bazinda faaliyet gösteren ve tüzüklerinde belirlenen miktardaki tarimsal üretimi bu kuruluslar araciligiyla pazarlamayi taahhüt eden, en az onalti tarim üreticisinin bir araya gelmesiyle, asgarî ilçe düzeyinde kurulur. Birligin toplam üretim kapasitesinin ürün bazinda, Bakanlik tarafindan yönetmelikle belirlenecek asgarî düzeyin altinda olmamasi gerekir.
Ayni ürün veya ürün grubu için ilçe düzeyinde en fazla bir birlik kurulabilir. Birlikler, tarim üreticilerinin genis katilimini saglayacak tedbirler alir.
Birlik, üyelerin imzaladiklari tüzük ile Bakanliga müracaatlari sonucunda tüzel kisilik kazanir.
Birlik tüzügünün; gerçek kisiler tarafindan bizzat, tüzel kisiler tarafindan yetkili temsilcilerince imzalanmis olmasi sarttir. Birlik tüzügü ve ekleri, Bakanlikça otuz gün içinde incelenir.
Birlik tüzügünü imzalayarak kurucu üye sifatini kazanan üreticiler, kendi aralarindan bes kisilik geçici yönetim kurulunu seçerler. Geçici yönetim kurulu, ilk genel kurula kadar birligi temsil eder.
Birlik tüzügünde mevzuata aykirilik veya noksanlik tespit edildigi takdirde, bunlarin giderilmesi, geçici yönetim kurulundan yazi ile istenir. Bu yazinin tebliginden itibaren otuz gün içinde belirtilen noksanliklar tamamlanmaz veya mevzuata aykirilik giderilmez ise Bakanlikça birligin tescili yapilmayarak, kurucu üyelere bildirilir ve genel hükümlere göre islem yapilir.
Birligin görevleri
MADDE 5. - Birlikler, bu Kanunun amacina uygun olarak asagidaki görevleri yapar:
a) Üyelerinin ürettikleri ürünlerle ilgili piyasa arastirmalari yapmak ve yaptirmak.
b) Üyelerinin ürünlerine pazar bulmak, ürünlerin pazara arzini düzenlemek.
c) Üyelerine üretim teknikleri, hasat, depolama, paketleme konularinda teknik destek saglamak.
d) Üyelerine girdi temininde yönlendirici yardimlarda bulunmak.
e) Iç pazara ve ihracata uygun çesitlerin üretilmesini saglamak.
f) Egitim ve yayim hizmeti vermek, danisman hizmeti saglamak.
g) Ürün kalitesini iyilestirici tedbirler almak ve ürün standartlarini uygulamak.
h) Çiftlik düzeyinde yapilan tarimsal uygulamalari izlemek, kayitlarini tutmak ve belge düzenlemek.
i) Paket ve ambalajlarla ilgili standartlarin uygulanmasini saglamak.
i) Çevreyle uyumlu üretim tekniklerini yayginlastirmak.
j) Üyeleri adina ürün depolanmasina, gerektiginde bu amaçla depo kiralanmasina yardimci olmak.
k) Ürünlerin tanitimiyla ilgili faaliyetlerde bulunmak.
l) Ürünlerle ilgili her türlü kaydi tutmak.
m) Türkiye Cumhuriyetinin kabul ettigi uluslararasi ürün veya ürüne özgü ortak piyasa düzenlemelerinin gerektirdigi görevleri yürütmek.
n) Sözlesmeli üretim kapsaminda, üyeleri adina örnek tip sözlesmeler düzenlemek ve bununla ilgili faaliyetleri koordine etmek.
Birligin organlari
MADDE 6. - Birligin organlari; genel kurul, yönetim kurulu ve denetim kuruludur.
Genel kurul, görev ve yetkileri
MADDE 7. - Genel kurul, birlik üyelerinden olusur.
Genel Kurulun görev ve yetkileri sunlardir:
a) Yönetim ve denetim kurulu üyelerini seçmek.
b) Çalisma raporlarini incelemek.
c) Yönetim kurulu ile denetim kurulu raporlarinin ibra edilip edilmemesine karar vermek.
d) Kesin hesaplari kabul veya reddetmek.
e) Yönetim kurulunun teklif edecegi bütçe ve çalisma programini görüserek onaylamak.
f) Personel islemleri, tasinir ve tasinmaz mal alim veya satimi ile üyelik aidatlarinin belirlenmesi hususunda yönetim kuruluna yetki vermek.
g) Birlik araciligi ile pazarlanan ürünlerin satis bedelinin binde ikisini asmamak üzere kesilecek hizmet payini tespit etmek.
h) Merkez birligine temsilci seçmek.
i) Üyelikten çikarilmayi onaylamak.
i) Diger karar ve tedbirleri almak.
Genel kurul, üye tamsayisinin salt çogunlugu ile toplanir. Ilk toplantida gerekli çogunluk saglanamazsa, ikinci toplanti çogunluk sarti aranmadan yapilir. Genel kurul, denetim kurulunun veya yönetim kurulunun karari yahut genel kurul üyelerinin üçte birinin yazili talebiyle olaganüstü toplantiya çagrilabilir.
Yönetim kurulu; görev, yetki ve sorumluluklari
MADDE 8. - Yönetim kurulu, genel kurulun dört yil için kendi üyeleri arasindan seçtigi en az bes, en çok yedi üyeden olusur. Ayrica ayni sayida yedek üye seçilir.
Üst üste iki dönem yönetim kurulu baskanligi görevinde bulunanlar, aradan bir seçim dönemi geçmedikçe ayni göreve seçilemezler.
Yönetim kurulunun görev ve yetkileri sunlardir:
a) Üye kabul etmek.
b) Genel kurul gündemini tespit etmek, faaliyet programlarini hazirlamak ve genel kurulu toplantiya çagirmak.
c) Birlik muhasebe kayitlarini bilanço esasina göre tutmak ve tahmini bütçe, kesin hesap ve aktarma tekliflerini, aylik mizan ve bunlara ait raporlari sunmak.
d) Birlik personelinin atamasini yapmak ve görevine son vermek.
e) Birlige hizmet satin almak.
f) Genel kurulun verdigi yetki çerçevesinde birligin tasinir ve tasinmaz mal alimi ve satimini yapmak, birligin mallarini yönetmek ve korumak.
g) Birligin faaliyet alani içerisindeki ürün veya ürün grubu ile ilgili piyasa fiyatlarini takip etmek, pazar arastirmasi yapmak ve yaptirmak.
h) Ürün veya ürün grubunun kalitesini yükseltmek için gerekli kisi, kurum veya kuruluslarla isbirligi yapmak.
i) Birlik üyelerini bilgilendirici toplantilar yapmak ve egitim faaliyetlerinde bulunmak.
i) Birligi yurt içinde ve yurt disinda temsil etmek.
j) Gerektiginde genel kurulu olaganüstü toplantiya çagirmak.
k) Sözlesmeli üretim kapsaminda, üyeleri adina örnek tip sözlesmeler düzenlemek ve bununla ilgili faaliyetleri koordine etmek.
l) Genel kurul tarafindan verilen diger görevleri yerine getirmek.
Yönetim kurulu üyeleri, birlik faaliyetlerine iliskin icraatlarindan on yil süre ile sorumludurlar.
Denetim kurulu, görev ve yetkileri
MADDE 9. - Denetim kurulu, genel kurulun kendi üyeleri arasindan seçtigi üç üyeden olusur. Ayrica ayni sayida yedek üye seçilir.
Denetim kurulunun görev ve yetkileri sunlardir:
a) Birlik bilanço ve defterlerini incelemek.
b) Yönetim kurulunun faaliyetleri ile ilgili yapilan denetim raporunu genel kurulun onayina sunmak.
c) Gerektiginde genel kurulu olaganüstü toplantiya çagirmak.
Üyelik sartlari, aidat ve üyelikten çikarilma
MADDE 10. - Birlige üye olmak isteyen tarim üreticilerinde asagidaki genel sartlar aranir:
a) Üye olacagi birligin istigal ettigi ürün veya ürün grubu ile ilgili pazara yönelik üretimde bulunmak.
b) Çiftçi belgesi sahibi olmak.
c) Gerçek kisiler bakimindan, onsekiz yasini doldurmus olmak.
Üyelik için gerekli özel sartlar birlik tüzügünde belirlenir.
Tüzel kisilerin birliklere üyelik basvurusu için kendi yetkili organlarinca yetkilendirilmesi gerekir.
Yönetim kurulu, müracaat tarihinden itibaren bir ay içerisinde üyelik sartlarini tasiyanlarin üyeliklerini kabul eder. Üyelik, giris aidatinin ödenmesi ile kazanilir.
Birlik üyeleri, giris aidati ve her yil için yillik aidat ödemekle yükümlüdür. Giris aidati ile yillik aidat, onalti yasindan büyükler için uygulanan aylik asgarî ücretin brüt tutarinin yüzde onundan az, yarisindan fazla olamaz. Giris aidatinin alindigi yil için ayrica yillik aidat alinmaz. Giris aidati ve yillik aidat miktarlari, belirlenecek dereceler üzerinden ve tarifelere göre yönetim kurulunun teklifi ile genel kurul tarafindan belirlenir.
Üyelikten çikarilmayi gerektiren haller, birlik tüzügünde belirlenir.
MADDE 11.- Birligin gelirleri sunlardir:
a) Üyelik aidatlari.
b) Üyelere saglanan danismanlik hizmetleri karsiliginda alinan ücretler.
c) Yurt içi ve yurt disindan saglanan bagis, fon ve yardimlar.
d) Tasinir ve tasinmaz mallardan elde edilen gelirler.
e) Reklam, tanitim ve yayin gelirleri.
f) Birlik araciligi ile pazarlanan ürünlerin satis bedeli üzerinden kesilecek hizmet payi.
g) Diger gelirler.
Birlikler, üyelerine gelirlerinden pay dagitamazlar.
Birligin giderleri
MADDE 12. - Birligin giderleri, kurulus amaçlarina uygun olarak yürütülen faaliyetler ile üyelerinin hak ve menfaatlerini koruyacak biçimde yapilacak giderleri kapsar.
MADDE 13. - Birlikler ürün veya ürün grubu bazinda ulusal düzeyde merkez birligi seklinde örgütlenebilir.
Merkez birligi, ayni ürün veya ürün grubunda faaliyet gösteren en az yedi tarimsal üretici birliginden olusur. Ayni ürün veya ürün gurubu için birden fazla merkez birligi kurulamaz.
Merkez birliklerinin kurulusu, tarimsal üretici birliklerinin kurulusundaki esaslara tabidir.
Merkez birliginin genel kurulu, üye birliklerinin genel kurullarinca seçilecek birer temsilciden olusur.
Merkez birliklerinin yönetim ve denetim kurullarinin üye sayisi, görevleri ve sorumluluklari tüzüklerinde belirlenir.
Merkez birliklerinin görev ve yetkileri
MADDE 14. - Merkez birliklerinin görev ve yetkileri sunlardir :
a) Faaliyet gösterdikleri ürün veya ürün grubuyla ilgili olarak ulusal düzeydeki üretim planlarina ve ürünlerinin pazarlanmasina iliskin kurallara uyulmasinda üyelerine yardimci olmak ve üyelerini yönlendirmek.
b) Üyelerinin faaliyetlerini desteklemek, izlemek ve degerlendirmek.
c) Üyelerini, yurt içinde ve yurt disinda temsil etmek.
d) Türkiye Ziraat Odalari Birliginin ürün bazinda yapacagi çalismalara katilmak ve danisma kuruluna temsilci göndermek.
Merkez birliklerinin gelir ve giderleri
MADDE 15. - Merkez birlikleri, genel kurul tarafindan belirlenen oranlarda, üyesi olan birliklerin üyelik aidati gelirlerinden pay alir. Bu miktar, birliklerin üyelik aidati gelirlerinin yüzde onundan fazla olamaz.
Merkez birliklerinin giderleri, kurulus amaçlarina uygun olarak yürütülen faaliyetler ile üyelerinin hak ve menfaatlerini koruyacak biçimde yapilacak giderleri kapsar.
Bakanligin görev ve yetkileri
MADDE 16. - Bakanligin birliklerle ilgili görev ve yetkileri sunlardir:
a) Birliklerin ve merkez birliklerin kurulusu ile ilgili islemleri yapmak.
b) Birlikleri ve merkez birliklerini uluslararasi anlasmalar, ulusal plân ve programlar çerçevesinde bilgilendirmek ve yönlendirmek.
c) Birliklerin ve merkez birliklerinin çalismalarini teknik yönden desteklemek ve merkez birliklerini teknik yönden denetlemek.
Ceza hükümleri
MADDE 17. - Birlikler ve üst örgütlerinin paralari ile para hükmündeki evrak, senet ve sair mallari aleyhine suç isleyen ve bilanço, rapor ve diger her çesit kagit ve defterler üzerinde suç mahiyetinde degisiklik yapan veya bunlari kasten yok eden organlara dahil üyeler ile personel hakkinda, Devlet memurlari hakkindaki cezalar uygulanir.
MADDE 18. - Birliklerin ve merkez birliklerin mali denetimleri, genel kurul toplantisi öncesi yeminli mali müsavirlere veya bagimsiz denetim kuruluslarina yaptirilir. Denetimin sonuçlari genel kurul öncesi üyelere dagitilir.
Denetim kuruluslarinin tespiti ile denetim usul ve esaslari Bakanlikça çikarilacak yönetmelikle düzenlenir.
Muafiyet
MADDE 19. - Birlige ait her türlü tasinir ve tasinmaz mallar, bunlarin alim, satim, insa ve kullanimlari ile birlikçe yürütülen hizmet ve faaliyetler damga vergisi hariç her türlü vergi, resim, harç ve katki payindan muaftir.
Uygulanacak diger hükümler
MADDE 20. - Bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde, genel hükümler ile 6.10.1983 tarihli ve 2908 sayili Dernekler Kanununun ilgili hükümleri uygulanir.
Mevcut tarimsal örgütlerin uyumu
MADDE 21. - Bu Kanunun yürürlüge girdigi tarihte kurulu bulunan tarimsal örgütler, Bakanlikça çikarilacak yönetmelikle belirlenen usul ve esaslara uyulmasi kaydi ile bu Kanun kapsaminda faaliyet gösterebilirler.
Yönetmelikler
MADDE 22. - Bu Kanunda öngörülen yönetmelikler, Kanunun yürürlüge girdigi tarihten itibaren alti ay içinde Bakanlik tarafindan hazirlanarak yürürlüge konulur.
Yürürlük
MADDE 23. - Bu Kanun yayimi tarihinde yürürlüge girer.
Yürütme
MADDE 24. - Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.